Istotna historia i perspektywa

W 1989 roku stan polskiej teleinformatyki (ICT) był wynikiem dekad dominacji Związku Radzieckiego. Łączność obywatelska była tłumiona i deficytowa, ponieważ nie była finansowana ani świadczona przez TPSA. Biznesowe ICT cierpiało z powodu zachodnich sankcji eksportowo-importowych na technologie. Wyspy technologii biznesowych lub rządowych powstawały na potrzeby polityczne. Połączenia międzynarodowe były zestawiane ręcznie, a notatki zapisywali telefoniści w słuchawkach. To był koniec ery „czerwonych telefonów” na biurkach polityków. Dla porównania, w 1989 roku ICT w USA i Europie Zachodniej było silne i szybko się rozwijało.

Nasz założyciel, Gregory Geris, był kadrą zarządzającą w amerykańskiej branży telekomunikacyjnej i uczestniczył w projekcie Senatu USA „Dar Demokracji”, który dostarczył usługi IT i system głosowania do reaktywowanego Senatu RP.

Polska była wówczas telekomunikacyjną pustynią — Greg zdecydował, że zostanie. Wspierał pierwsze firmy wchodzące na polski rynek: Marriott, Coca-Cola, Pepsi-Cola, McDonald's. Pełnił funkcję konsultanta Ministerstwa Łączności oraz TPSA i prowadził projekt pierwszego prywatnego kabla światłowodowego w Polsce (1990–1991).

W 1990 roku można było zacząć wypełniać luki i budować nowoczesne ICT, najpierw w Warszawie. W styczniu Greg przywiózł ze Stanów Zjednoczonych papier do faksu termicznego dla Lecha Wałęsy, by umożliwić mu podstawową formę komunikacji międzynarodowej. Jako założyciel Omega Group, Greg Geris był centralną postacią pierwszego połączenia światłowodowego w Polsce — z TPSA do pierwszego importowanego, najnowocześniejszego systemu telekomunikacyjnego w LIM Center / Hotelu Marriott. Zrealizowano to dzięki współpracy zespołowej i relacji konsultingowej z technicznymi liderami w TPSA oraz dalekowzrocznymi przedstawicielami Ministerstwa Łączności.

Sygnał, wybieranie bezpośrednie, prywatność i dostęp międzynarodowy zostały osiągnięte w modelu operacyjnym polegającym na odsprzedaży usług jedynego państwowego operatora telekomunikacyjnego. Do 2000 roku rozwijano ten model, a także prawa landlordów i przedsiębiorców wewnątrz budynków, co pozwoliło wynajmującym i najemcom odnieść sukces i zmienić Polskę. Zgody i wsparcie dla przedsiębiorców tworzących sieci wieloużytkownikowe (MUMAN), łączące budynki z lokalnymi centralami TPSA, były jedynym sposobem, by nowe wieżowce mogły się otworzyć dla biznesu — i to one przyniosły boom biznesowy w Polsce. Do czasu rozwoju sieci mobilnych biuro w wyposażonym budynku lub hotelu było jedynym sposobem komunikacji w czasach przejścia od linii analogowych i modemów do cyfrowego internetu.

W ciągu ostatnich 26 lat, wraz z poprawą infrastruktury i kompetencji polskiej branży, liczba przedsiębiorców korzystających z tych technik i technologii radykalnie wzrosła. Na koniec 2023 roku w rejestrze przedsiębiorców telekomunikacyjnych prowadzonym przez Urząd Komunikacji Elektronicznej (UKE) wpisanych było 3 821 podmiotów. Choć zarejestrowanych jest tysiące dostawców (w tym lokalni dostawcy internetu, dostawcy VoIP i operatorzy infrastruktury), rynek telekomunikacyjny jest zdominowany przez specyficzne struktury licencyjne dla usług mobilnych i ogólnokrajowych.

Kapitał inwestycyjny na usługi międzynarodowe, krajowe i regionalne był ograniczony, dopóki państwowe przedsiębiorstwo Telekomunikacja Polska S.A. (TPSA) nie zostało przejęte przez Orange (wówczas France Telecom) w wyniku stopniowej prywatyzacji rozpoczętej w 2000 roku i w pełni zakończonej w maju 2010 roku. W tym samym okresie zaczęli działać pierwsi krajowi konkurenci, jak Netia, oraz pojawili się operatorzy regionalni. W ostatnich latach środki publiczne wypełniły większość infrastrukturalnych „luk” w Polsce.

Analogowe monopole ICT zostały przełamane przez licencje mobilne/GSM w Polsce, które ruszyły na początku 1996 roku wraz z przyznaniem koncesji dwóm prywatnym konsorcjom — Polkomtel i Polska Telefonia Cyfrowa (PTC) — łamiąc dotychczasowy monopol analogowy. Te licencje 900 MHz, przyznane z wymogiem 50% kapitału polskiego, doprowadziły do uruchomienia sieci Era GSM (PTC) i Plus GSM (Polkomtel) odpowiednio we wrześniu i październiku 1996 roku, napędzając szybki wzrost rynku.

Polska Telefonia Cyfrowa (PTC — późniejszy T-Mobile) i Polkomtel (Plus) otrzymały licencje GSM w lutym 1996 roku i uruchomiły usługi jeszcze w tym samym roku. Centertel (późniejsza Orange Polska), obsługujący analogową sieć NMT, otrzymał później licencję GSM, by konkurować, wprowadzając na rynek „wielką trójkę” operatorów. Warto zaznaczyć, że Greg Geris był głównym konsultantem przy początkowej organizacji Centertel. W latach 2000. licencjonowanie rozszerzono o GSM 1800 MHz, aby sprostać rosnącym potrzebom pojemnościowym. W 2007 roku Play (P4) pojawił się jako znaczący nowy gracz, koncentrując się początkowo na 3G (UMTS), a nie tylko na GSM. Już w 1998 roku, zaledwie dwa lata po przyznaniu licencji, każdy z operatorów miał ponad 800 000 abonentów. Era PTC jako pierwsza osiągnęła 10 milionów klientów do końca 2005 roku. Pierwotne licencje 900 MHz miały kluczowe znaczenie dla pokrycia ogólnokrajowego, natomiast kolejne licencje 1800 MHz i 2100 MHz umożliwiły rozwój internetu mobilnego.